Over de score

De vraag

Of vanavond de moeite waard is hangt af van drie dingen: hoeveel hemel je kunt zien (wolken), hoe donker het is (zon en maan) en waar je bent (lichtvervuiling). De score combineert de eerste twee. Lichtvervuiling bepaalt wat zichtbaar is op jouw locatie, maar zit niet in het getal zelf.

Drie scores per nacht

• Hoofdscore — Gemiddelde over het volledige astronomische-duisternisvenster (zon ≥ 18° onder de horizon). Het eerlijke antwoord op “hoe goed is vanavond in zijn geheel”.
• Piek 2u — Het beste tweeuursvenster van de nacht. Gebruik deze als je maar even naar buiten kan.
• Prime 21–01 — Wat je daadwerkelijk meekrijgt als je rond 21:00 naar buiten gaat en rond 01:00 weer naar bed, ongeacht wanneer astronomische duisternis begint.

De formule

De score combineert helderheid (deel van de hemel zonder wolken) en duisternis (hoe weinig de maan de hemel oplicht), met een zachte zichtbaarheidsdrempel.

score      = visibility × (clearness × 0.6 + darkness × 0.4) / 10
clearness  = 100 − cloudCover%
darkness   = 100 − moonPenalty
visibility = min(1, clearness / 30)

De zichtbaarheidsfactor erkent dat wolken alles op slot zetten: als het grotendeels dicht is, levert zelfs een perfect donkere hemel niets op. Boven 30% helderheid is visibility = 1 en valt de formule terug op het gewone gewogen gemiddelde. Onder de 30% schaalt de score lineair naar nul.

De maan-aftrek

De maanverlichting wordt in drie staffels behandeld, met een korting voor late-night vensters waarin de maan waarschijnlijk al onder is.

• Minder dan 25% verlicht (nieuwe maan of sikkel): geen aftrek.
• 25–75% verlicht (rond eerste of laatste kwartier): aftrek = verlichting × 0.5.
• Meer dan 75% verlicht (gibbeus of volle maan): aftrek = verlichting × 1.0.
• Begint het venster tussen 00:00 en 03:00 EN is de verlichting boven de 50%, dan wordt de aftrek met 0.6 vermenigvuldigd.

Wat niet in de score zit

• Lichtvervuiling (Bortle-klasse, afgeleid uit VIIRS-satellietdata) bepaalt de “Vanavond zichtbaar”-lijst voor deep-sky, niet het getal.
• Wind, luchtvochtigheid en neerslag zie je in de tijdlijn als je scrollt, maar ze veranderen de score niet.
• Vertrouwen op één model. De score van vanavond wordt gecontroleerd tegen ECMWF, GFS en ICON-EU over het volledige duisternis-venster; als ze ergens in dat venster meer dan 25 punten van elkaar verschillen, leunen we de score naar het bewolktere model (afgekapt op −1,5 punten) en krijg je een "Voorzichtige schatting"-label op de kaart — minder beloven is een no-regret keuze. Na zonsondergang mengen we ook de actuele bewolking (METAR als er een vliegveld in de buurt is) en verlagen we de score als de hemel veel bewolkter is dan het model voorspelde.

Werkvoorbeeld: een dichte nacht

Amsterdam · 5 mei 2026

moonPenalty(83, 23) = 83 × 1.0 = 83
clearness  = 100 − 100 = 0
darkness   = 100 − 83  = 17
visibility = min(1, 0 / 30) = 0
raw        = 0 × (0×0.6 + 17×0.4) / 10 = 0.0

Werkvoorbeeld: een topnacht

Zelfde plek · heldere hemel, sikkelmaan

moonPenalty(15, 23) = 0     (< 25% bracket)
clearness  = 100 − 8   = 92
darkness   = 100 − 0   = 100
visibility = min(1, 92 / 30) = 1
raw        = 1 × (92×0.6 + 100×0.4) / 10 = 9.52

Bronnen

• Open-Meteo: bewolking per uur, zon- en maantijden, wind, luchtvochtigheid.
• VIIRS Day/Night Band: lichtvervuiling, gebruikt om de Bortle-klasse te schatten voor de “Vanavond zichtbaar”-lijst.

Updatefrequentie

Voorspellingen verversen elke 30 minuten upstream. Het score-endpoint cachet aan de rand 30 minuten (s-maxage=1800). De zevennachtsvoorspelling vernieuwt dagelijks.